Meyoz: hujayra bo‘linishi va irsiy xilma-xillik
📑 5 slides
👁 3 views
📅 10/9/2026
Meyoz nima?
Meyoz — jinsiy hujayralar hosil bo‘lishida qatnashadigan maxsus bo‘linish jarayoni.
2
Meyoz I: xromosomalar ajralishi
- Meyoz I boshlanishidan oldin DNK ko‘payadi va har bir xromosoma ikki singil xromatiddan iborat bo‘ladi.
- Profazada gomologik xromosomalar juftlashib, ayrim qismlarini almashadi; bu krossingover deyiladi.
- Metafazada juft xromosomalar hujayra markazida tasodifiy tartibda joylashadi.
- Anafazada gomologik xromosomalar qarama-qarshi qutblarga ketib, ikki hujayra shakllanishiga olib keladi.
3
Meyoz II: xromatidlar ajralishi
- Meyoz I dan keyin hosil bo‘lgan ikki hujayra meyoz II ga kiradi; bu bosqichdan oldin DNK qayta ko‘paymaydi.
- Xromosomalar hujayralarning markaziy qismida bir qator bo‘lib joylashadi.
- Har bir xromosomaning singil xromatidlari ajralib, qarama-qarshi qutblarga siljiydi.
- Bo‘linish yakunida jami to‘rtta gaploid hujayra hosil bo‘ladi, ularning har birida xromosomaning bittadan nusxasi bo‘ladi.
4
Irsiy xilma-xillik qanday paydo bo‘ladi?
- Krossingoverda gomologik xromosomalar DNK qismlarini almashib, yangi gen birikmalarini hosil qiladi.
- Gomologik juftlarning metafazada tasodifiy joylashishi xromosomalar aralashmasini yuzaga keltiradi.
- Shu sababli bir ota-onadan hosil bo‘lgan gametalar ham genetik jihatdan bir-biridan farq qiladi.
- Urug‘lanishda turli gametalar qo‘shilishi avlodlardagi genetik xilma-xillikni yanada oshiradi.
5
Xulosa: meyozning ahamiyati
- Meyoz jinsiy ko‘payish uchun zarur bo‘lgan tuxum hujayra va spermatozoidlarni hosil qiladi.
- Xromosomalar sonining yarmiga kamayishi urug‘lanishdan keyin turga xos sonning saqlanishiga yordam beradi.
- Krossingover va tasodifiy taqsimlanish genetik xilma-xillikning muhim manbalaridir.
- Asosiy ketma-ketlikni eslab qoling: DNK ko‘payadi, hujayra ikki marta bo‘linadi va to‘rtta gaploid hujayra hosil bo‘ladi.
1 / 5