Biến dị phong phú và phép lai phân tích
📑 5 slides
👁 2 views
📅 10/10/2026
Vì sao biến dị phong phú?
Sinh sản hữu tính kết hợp vật chất di truyền từ hai bố mẹ, tạo nhiều tổ hợp gene khác nhau ở đời con.
2
Hai tính trạng và phép lai
- Gene A quy định lông đen trội hoàn toàn so với allele a quy định lông trắng; gene B quy định lông xoăn.
- Allele B quy định lông xoăn trội hoàn toàn so với b quy định lông thẳng; hai gene nằm trên NST thường.
- Hai gene phân li độc lập; nòi đen, xoăn thuần chủng có kiểu gene AABB, còn nòi trắng, thẳng là aabb.
- Lai hai nòi tạo F1 đồng nhất AaBb, đều biểu hiện lông đen và xoăn do cả A và B trội hoàn toàn.
3
F1 tạo giao tử như thế nào?
- Cá thể F1 có kiểu gene AaBb; mỗi lần giảm phân, allele A hoặc a đi cùng B hoặc b độc lập.
- F1 tạo bốn loại giao tử AB, Ab, aB và ab với tỉ lệ bằng nhau, mỗi loại chiếm 25%.
- Lai phân tích là cho cá thể cần xác định kiểu gene lai với cá thể đồng hợp lặn aabb.
- Cá thể aabb chỉ tạo giao tử ab, nên kiểu gene đời con phản ánh trực tiếp bốn loại giao tử của F1.
4
Kết quả lai phân tích
- Phép lai là AaBb × aabb; giao tử F1 gồm AB, Ab, aB, ab, còn cá thể kiểm tra chỉ tạo ab.
- Bốn kiểu gene đời con là AaBb, Aabb, aaBb và aabb, mỗi kiểu chiếm 1/4 tổng số con.
- Kiểu hình tương ứng gồm đen, xoăn; đen, thẳng; trắng, xoăn; trắng, thẳng theo tỉ lệ 1:1:1:1.
- Tỉ lệ này dựa trên phân li độc lập và số lượng con đủ lớn; từng lứa thực tế có thể lệch do ngẫu nhiên.
5
Kết luận: tổ hợp tạo đa dạng
- Sinh sản hữu tính tạo biến dị phong phú nhờ giảm phân, thụ tinh ngẫu nhiên và sự kết hợp allele từ bố mẹ.
- Trong bài toán, AABB × aabb tạo F1 AaBb; phép lai AaBb × aabb cho bốn kiểu hình ngang nhau.
- Tỉ lệ 1:1:1:1 là dấu hiệu điển hình của phép lai phân tích hai cặp gene phân li độc lập.
- Có thể dùng phép lai phân tích để nhận biết các giao tử và kiểm tra giả thuyết về cách di truyền tính trạng.
1 / 5