Hát Xoan Phú Thọ: Di sản sống của đất Tổ

Hát Xoan: tiếng hát đất Tổ

Hát Xoan là loại hình diễn xướng dân gian gắn với tín ngưỡng thờ các Vua Hùng ở tỉnh Phú Thọ.

2

Hát Xoan lưu truyền qua các phường ở Phú Thọ, tiêu biểu là An Thái, Phù Đức, Kim Đới và Thét.
Theo truyền thuyết dân gian, tục hát gắn với thời đại Hùng Vương và tín ngưỡng cầu mùa, cầu phúc.
Nghi lễ thường diễn ra tại đình, miếu hoặc không gian thờ tự của làng, kết nối nghệ thuật với cộng đồng.
Hát Xoan thường được thực hành vào dịp đầu năm, khi làng tổ chức lễ hội và tưởng nhớ tổ tiên.

3

Một cuộc hát truyền thống thường gồm ba chặng: hát thờ, hát quả cách và hát hội, mỗi phần có chức năng riêng.
Hát thờ mở đầu với những bài trang nghiêm dâng lên thần linh, Vua Hùng và các bậc tiền nhân.
Hát quả cách gồm các bài bản cổ, đòi hỏi nghệ nhân thuộc lời, làn điệu và cách ứng diễn truyền thống.
Hát hội có nhịp điệu vui tươi, thường đi cùng trống nhỏ, phách tre và những động tác múa nhịp nhàng.

4

Sau khi được UNESCO xếp vào diện cần bảo vệ khẩn cấp, Phú Thọ đẩy mạnh sưu tầm, truyền dạy và phục hồi phường Xoan.
Nghệ nhân cao tuổi hướng dẫn thế hệ trẻ cách hát, gõ phách, thực hiện nghi lễ và ứng xử trong không gian diễn xướng.
Các đình làng như Hùng Lô trở thành điểm thực hành, giúp du khách tiếp cận Hát Xoan trong môi trường cộng đồng.
Việc bảo tồn bền vững cần giữ đúng nghi lễ và sự trao truyền tại địa phương, đồng thời tạo điều kiện để di sản được thực hành.

5

Hát Xoan kết hợp âm nhạc, nghi lễ, thơ ca và giao lưu, phản ánh ký ức cùng bản sắc của cộng đồng Phú Thọ.
Di sản được nuôi dưỡng không chỉ qua sân khấu mà còn bằng sinh hoạt phường, lễ hội và việc truyền nghề trong làng.
Du khách có thể tìm hiểu Hát Xoan tại các điểm thực hành địa phương, với thái độ tôn trọng không gian tín ngưỡng.
Giữ gìn Hát Xoan là trao cơ hội cho nghệ nhân và người trẻ cùng duy trì một truyền thống sống của Việt Nam.